Yeni İş Yasası’nın yürürlüğe girmesinden sadece 25 gün sonra 5 Temmuz 2003 tarihli ve 25159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Yasası ile ise “Özel İstihdam Büroları”nın kurulmasına olanak tanınmıştır.
11 Ekim 2016 SALI
|
Resmî Gazete
|
Sayı : 29854
|
Türkiye İş Kurumundan:
ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; özel istihdam
bürolarının kurulması ve faaliyetleri ile incelenmesine, kontrolüne, denetim ve
teftişine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu
Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun
7 nci maddesi, 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu
Kanununun 17 nci 18 inci ve 19 uncu maddeleri ile
32 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Bakan: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanını,
b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığını,
c) Geçici işçi: Geçici işçi sağlama sözleşmesi
kapsamında özel istihdam bürosu aracılığıyla başka bir işverene ait işyerinde
çalıştırılan işçiyi,
ç) Geçici işçi çalıştıran işveren: Özel istihdam
bürosundan geçici işçi sağlama sözleşmesi ile geçici iş ilişkisi kapsamında
işçi temin eden işvereni,
d) Geçici işçi sağlama sözleşmesi: Özel istihdam
bürosu ile işveren arasında işçinin, iş görme edimini yerine getirmek üzere
geçici iş ilişkisi kapsamında yapılan yazılı sözleşmeyi,
e) Hizmet merkezi: Çalışma ve İş Kurumu hizmet
merkezini,
f) İl müdürlüğü: Çalışma ve İş Kurumu il
müdürlüğünü,
g) İş sözleşmesi: Özel istihdam bürosunun geçici
iş ilişkisi kurmasını teminen işçi ile özel istihdam bürosu arasında
yapılan sözleşmeyi,
ğ) Kanun: 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu
Kanununu,
h) Kurum: Türkiye İş Kurumunu,
ı) Merkez büro: Özel istihdam bürosunun hukuki
ve idari faaliyetleri ile aracılık faaliyetinin yürütüldüğü yeri,
i) Nitelikli personel: Meslekî Yeterlilik
Kurumunca onaylanan iş ve meslek danışmanı meslekî yeterlilik belgesine sahip
olan ya da en az ön lisans düzeyinde; bilgi yönetimi, büro yönetimi ve yönetici
asistanlığı, halkla ilişkiler ve tanıtım, insan kaynakları yönetimi, işletme
yönetimi bölümleri veya lisans düzeyinde; siyasal bilgiler, iktisadi ve idari
bilimler, iktisat, işletme veya yönetim bilimleri fakültelerinden mezun olmuş
kişiyi,
j) Özel istihdam bürosu: İş arayanların
elverişli oldukları işlere yerleştirilmesine ve çeşitli işler için uygun
işçiler bulunmasına aracılık yapmak ve/veya geçici iş ilişkisi kurma faaliyeti
yürütmek üzere Kurum tarafından izin verilen gerçek veya tüzel kişiler
tarafından kurulan büroları,
k) Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş
ilişkisi: 4857 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde aranan koşullar
çerçevesinde, Kurumca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici
işçi sağlama sözleşmesi yaparak işçisini geçici olarak bu işverene
devretmesini,
l) Şube: Merkez büroya bağlı olarak özel
istihdam bürosu faaliyetlerini yürüten, bulundukları yerin ticaret siciline
kayıtlı ve Kuruma karşı sorumluluklarını yerine getirme yükümlülüğünde olan,
merkez büro ile aynı ilde ya da başka bir ilde kurulmuş ve merkez büronun
ticaret unvanını şube olduğunu belirterek kullanan birimi,
m) Teminat: Kanunun 17 nci maddesinde
yer alan kat’î ve süresiz banka teminat mektuplarını ya da nakit
olarak ödenen Türk Lirasını,
n) Yetkili kişi: Özel istihdam bürosunu temsil
ve ilzama yetkili kişi veya kişileri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Özel İstihdam Bürolarının Aracılık Faaliyetleri
Aracılık faaliyetlerine ilişkin hükümler
MADDE 4 – (1) Özel istihdam büroları:
a) İş ve işçi bulmaya aracılık faaliyeti yapar.
b) İşgücü piyasası ile istihdam ve insan kaynaklarına
yönelik hizmetleri yürütebilir.
c) Mesleki eğitim düzenleyebilir.
(2) Aracılık faaliyeti, iş arayanlar ya da
işverenlerle bir işyerinde birebir görüşme yapılarak
ve/veya 9/6/2004tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununda yazılı araçlarla ya
da radyo, televizyon, video, internet, kablolu yayın veya elektronik bilgi
iletişim araçları ve benzer yayın araçlarından biri ile de görüşme
yapılmaksızın sunulabilir.
(3) Özel istihdam büroları, kamu kurum ve
kuruluşlarının kadro ve pozisyonları için aracılık faaliyeti yapamaz.
(4) Kurumdan izin almaksızın; bir işyerinde veya
5187 sayılı Kanunda yazılı araçlarla ya da radyo, televizyon, video, internet,
kablolu yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzeri yayın araçları
ile iş ve işçi bulmaya aracılık yapılamaz. Basın ve yayın kuruluşları ile diğer
bilgi iletişim araçları vasıtasıyla iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyeti
gösteren kişilere ait reklam ve ilanların yayını yapılamaz.
(5) Özel istihdam bürolarının aracılık faaliyeti
kapsamında yurt dışına işçi göndermesi hâlinde, işçilerin yurt dışı hizmet
akitlerinin Kuruma onaylatılması zorunludur.
(6) Özel istihdam bürolarının aracılık
faaliyetleri ile ilgili olarak;
a) 22 nci maddenin ikinci fıkrasında
öngörülenler dışında, iş arayanlarla bedel alınması konusunda yapılan
anlaşmalar veya onlardan herhangi bir şekilde menfaat sağlamaları hâlinde özel
istihdam büroları ile işverenler arasında yapılmış bulunan anlaşmalar,
b) İşçinin kayıt dışı çalışması, sendikaya üye
olması veya olmaması ya da asgari ücretin altında ücret ödenmesi şartlarını
taşıyan anlaşmalar,
c) Bir işverenin veya iş arayanın, işe
yerleştirme faaliyeti için diğer özel istihdam bürolarından veya Kurumdan
hizmet almalarını engelleyen anlaşmalar,
geçersizdir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel İstihdam Bürolarının Geçici İş İlişkisi
Faaliyetleri
Geçici iş ilişkisi kurulabilecek haller ve
süreler
MADDE 5 – (1) Kurumca izin verilen özel istihdam
büroları geçici iş ilişkisi kurabilir.
(2) Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş
ilişkisi, Kurumca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici
işçi sağlama sözleşmesi yaparak bir işçisini geçici olarak bu işverene
devri ile;
a) 4857 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin
beşinci fıkrası ile 74 üncü maddesinde belirtilen hâllerde, işçinin askerlik
hizmeti hâlinde ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hâllerde,
b) Mevsimlik tarım işlerinde,
c) Ev hizmetlerinde,
ç) İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve
aralıklı olarak gördürülen işlerde,
d) İş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan
işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya
çıkması hâlinde,
e) İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim
kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve
öngörülemeyen şekilde artması hâlinde,
f) Mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş
artışları hâlinde,
kurulabilir.
(3) Geçici işçi sağlama sözleşmesi; ikinci
fıkranın (a) bendinde sayılan hâllerin devamı süresince, (b) ve (c) bentlerinde
sayılan hâllerde süre sınırı olmaksızın, diğer bentlerde sayılan hâllerde ise
en fazla dört ay süreyle kurulabilir. Yapılan bu sözleşme ikinci fıkranın (f)
bendi hariç toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir.
Geçici işçi çalıştıran işveren, belirtilen sürenin sonunda aynı iş için altı ay
geçmedikçe yeniden geçici işçi çalıştıramaz.
(4) Kurumdan izin almaksızın bir işyerinde veya
5187 sayılı Kanunda yazılı araçlarla ya da radyo, televizyon, video, internet,
kablolu yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzeri yayın araçları
ile geçici iş ilişkisi kurulamaz. Basın ve yayın kuruluşları ile diğer bilgi
iletişim araçları vasıtasıyla Kurumdan izin almadan geçici iş ilişkisi kurma
faaliyeti gösteren kişilere ait reklam ve ilanların yayını yapılamaz.
(5) Özel istihdam bürolarının geçici iş ilişkisi
kurmak suretiyle yurt dışına işçi göndermesi hâlinde, işçilerin yurt dışı
hizmet akitlerinin Kuruma onaylatılması zorunludur.
Geçici iş ilişkisinin kurulması
MADDE 6 – (1) Geçici iş ilişkisinde işveren özel
istihdam bürosudur.
(2) Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş
ilişkisi, geçici işçi ile iş sözleşmesi, geçici işçi çalıştıran işveren ile
geçici işçi sağlama sözleşmesi yapmak suretiyle yazılı olarak kurulur.
(3) Özel istihdam bürosu ile geçici işçi
çalıştıran işveren arasında yapılacak geçici işçi sağlama sözleşmesinde;
sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, işin niteliği, özel istihdam bürosunun
hizmet bedeli, varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam
bürosunun özel yükümlülükleri yer alır.
(4) Sözleşmeye, geçici işçinin Kurumdan veya bir
başka özel istihdam bürosundan hizmet almasını ya da iş görme edimini yerine
getirdikten sonra geçici işçi olarak çalıştığı işveren veya farklı bir
işverenin işyerinde çalışmasını engelleyen hükümler konulamaz.
(5) Geçici işçi ile yapılacak iş sözleşmesinde,
işçinin ne kadar süre içerisinde işe çağrılmazsa haklı nedenle iş sözleşmesini
feshedebileceği belirtilir. Bu süre üç ayı geçemez.
Geçici iş ilişkisi kurulamayacak haller
MADDE 7 – (1) 4857 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi
kapsamında toplu işçi çıkarılan işyerlerinde sekiz ay süresince, kamu kurum ve
kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde bu maddenin ikinci
fıkrası kapsamında özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi
kurulamaz.
(2) Geçici işçi çalıştıran işveren, grev ve
lokavtın uygulanması sırasında 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı
Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 65 inci maddesi hükümleri saklı
kalmak kaydıyla geçici iş ilişkisiyle işçi çalıştıramaz.
Geçici işçi çalıştırma koşulları
MADDE 8 – (1) 5 inci maddenin ikinci fıkrasının (e)
bendinde belirtilen durumlarda geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçi sayısı,
işyerinde çalıştırılan işçi sayısının dörtte birini geçemez. Ancak, on ve daha
az işçi çalıştırılan işyerlerinde beş işçiye kadar geçici iş ilişkisi
kurulabilir.
(2) İşçi sayısının tespitinde, kısmi süreli iş
sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli
çalışmaya dönüştürülür.
(3) Geçici işçi sağlama sözleşmesi ile çalışan
işçi sayısı, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin uygulanmasında özel
istihdam bürosu ve geçici işçi çalıştıran işverenin işçi sayısına dâhil
edilmez.
(4) Geçici işçi çalıştıran işveren, iş
sözleşmesi feshedilen işçisini fesih tarihinden itibaren altı ay geçmeden
geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.
Geçici işçi çalıştıran işverenin hak ve
yükümlülükleri
MADDE 9 – (1) Geçici işçi çalıştıran işveren:
a) İşin gereği ve geçici işçi sağlama
sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir.
b) İşyerindeki açık iş pozisyonlarını geçici
işçisine bildirmek ve Kurum tarafından istenecek belgeleri 25 inci maddenin
dördüncü fıkrasında belirtilen sürelerle saklamakla yükümlüdür.
c) Geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı
hâllerini özel istihdam bürosuna derhâl, 31/5/2006 tarihli ve 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13 ve 14 üncü
maddelerine göre ilgili mercilere bildirmekle yükümlüdür.
ç) Geçici işçileri çalıştıkları dönemlerde,
işyerindeki sosyal hizmetlerden eşit muamele ilkesince yararlandırır.
d) İşyerindeki geçici işçilerin istihdam
durumuna ilişkin bilgileri varsa işyeri sendika temsilcisine bildirmekle
yükümlüdür.
e) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında
öngörülen eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken
tedbirleri almakla yükümlüdür.
(2) Geçici işçinin, geçici işçiyi çalıştıran
işverenin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin
aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı hâlinde sağlanacak
koşulların altında olamaz.
(3) 5 inci maddenin ikinci fıkrasının (e)
bendinde belirtilen durumlarda kurulan geçici iş ilişkisinde, geçici işçi
çalıştıran işveren, işyerinde bir ayın üzerinde çalışan geçici işçilerin
ücretlerinin ödenip ödenmediğini çalıştığı süre boyunca her ay kontrol etmekle
yükümlüdür.
(4) Geçici işçi çalıştıran işveren, ödenmeyen
ücretler mevcut ise bunlar ödenene kadar özel istihdam bürosunun alacağını
ödemeyerek, özel istihdam bürosunun alacağından mahsup etmek kaydıyla geçici
işçilerin en çok üç aya kadar olan ücretlerini doğrudan işçilerin banka
hesabına yatırır.
(5) Ücreti ödenmeyen işçiler ve ödenmeyen ücret
tutarları, geçici işçi çalıştıran işveren tarafından il müdürlüğüne veya hizmet
merkezine ödeme gününden itibaren on beş gün içinde bildirilir.
Geçici işçinin yükümlülükleri
MADDE 10 – (1) Geçici işçi, işverenin vermekle
yükümlü olduğu 6331 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin altıncı
fıkrasında öngörülen eğitimlere katılmakla yükümlüdür.
(2) Geçici işçi, işyerine ve işe ilişkin olmak
kaydıyla kusuru ile neden olduğu zarardan, geçici işçi çalıştıran işverene
karşı sorumludur.
(3) Geçici işçi, geçici işçi çalıştıran
işverenden özel istihdam bürosunun hizmet bedeline mahsup edilmek üzere avans
veya borç alamaz.
Özel istihdam bürosunun yükümlülükleri
MADDE 11 – (1) Sözleşmede belirtilen sürenin
dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi hâlinde, geçici işçi
çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren
belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu durumda, özel istihdam
bürosu işçinin geçici iş ilişkisinden kaynaklanan ücretinden, işçiyi gözetme
borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözleşme süresiyle sınırlı olmak üzere
sorumludur.
(2) Özel istihdam bürosu işçisine ilişkin 6331
sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanun ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı
Kanundan doğan yükümlülükler, 4857 sayılı Kanunun 7 nci maddesi saklı
kalmak kaydıyla, özel istihdam bürosu tarafından yerine getirilir.
(3) Özel istihdam bürosu geçici işçilerin
ücretinin ödendiğini gösteren belgeleri aylık olarak geçici işçi çalıştıran
işverene ibraz etmekle yükümlüdür.
(4) Geçici işçiler, çalışmadıkları dönemlerde
özel istihdam bürosundaki eğitim ve çocuk bakım hizmetlerinden yararlandırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Özel İstihdam Bürosu Faaliyet İzni ile Geçici İş
İlişkisi Yetkisi
İçin Gerekli Belge ve Koşullar
Özel istihdam bürosu faaliyet izni için gerekli
belgeler
MADDE 12 – (1) Özel istihdam bürosu açmak için
başvuru formu ile birlikte;
a) Yetkili kişilere ait T.C. kimlik numarası
beyanı ve yabancı uyruklu kişiler için Bakanlıktan alınan çalışma izin belgesinin
örneği,
b) Yetkili kişilere ait en az lisans düzeyinde
öğrenim belgesinin onaylı örneği, yurtdışı okullardan mezun olanlar için
yeminli mütercimlerce Türkçeye tercüme edilmiş diploma örneği,
c) Yetkili kişilerin müflis olmadığına
veya konkordato ilan etmemiş olduğuna ilişkin ticaret mahkemeleri ile
icra, iflas dairesinden/müdürlüğünden alınmış belge,
ç) Yetkili
kişilerin; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53
üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile Devletin güvenliğine karşı
suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap,
rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli
iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, göçmen
kaçakçılığı ve insan ticareti, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamaları ve buna dair yazılı adli sicil
beyanı,
d) Çalıştırılacak nitelikli personelin bu
Yönetmelikte belirtilen koşulları taşıdığını gösterir belge veya onaylı örneği,
e) Özel istihdam bürolarının, münhasıran iş ve
işçi bulmaya aracılık faaliyetinin yapılması için tahsis edilmiş, iş arayanla
görüşme yapılabilecek şartlara uygun fiziki bir mekâna ve/veya internet
sayfasına sahip olunduğuna ilişkin beyanı,
f) İş arayanlara, işe yerleştirmelere ve açık
işlere ilişkin kayıtların ve istatistikî bilgilerin elektronik ortamda
derlenmesine, kayıt ve muhafazasına ve elektronik iletişime uygun teknik
donanıma sahip olunduğuna dair beyan,
g) Tacir sıfatı kazanmış olanlar için kuruluş ve
değişikliklere ilişkin ticaret sicili gazeteleri ile kayıtlı oldukları ticaret
veya sanayi odalarından alınmış faaliyet belgesi, tacir sıfatı taşımayan diğer
tüzel kişiler için ise kurmuş oldukları iktisadi işletmenin iş ve işçi bulmaya
aracılık yapacağını içerir hükmün yer aldığı ticaret sicil, esnaf sicil kaydı,
tüzük veya bunlara ilişkin internet çıktısı,
ğ) Yetkili kişilere ait imza sirküleri,
h) Vergi numarası,
il müdürlüğü veya hizmet merkezine ibraz
edilir.
(2) Kurum tarafından ayrıca gerek görülmesi
halinde, bu maddede sayılan koşulları ispatlayıcı belgeler de istenebilir.
(3) Bu madde kapsamındaki belgeler aslı ibraz
edilmek şartıyla Kurumca onaylanır.
Özel istihdam bürosu faaliyet izni için gerekli
koşullar
MADDE 13 – (1) Özel istihdam bürosu faaliyet
izni verilebilmesi için;
a) Kurum alacağının bulunmaması,
b) Kurumca belirlenen masraf karşılığının
ödenmiş olması,
c) Başvuru tarihinde brüt asgari ücret tutarının
yirmi katına denk gelen miktarda teminat verilmesi,
gerekmektedir.
(2) Kurumca yapılan değerlendirme sonucunda
belgelerinde eksiklik bulunmayanlardan; kat’i ve süresiz banka
teminat mektubu ya da nakit teminat ile masraf karşılığı alındıktan sonra izin
verme işlemi tamamlanır.
(3) Yetkili kişiler, nitelikli personelde aranan
şartları taşımaları halinde aynı zamanda nitelikli personel de olabilir.
(4) Özel istihdam bürosu, izin başvurusunda
bulunacak gerçek veya tüzel kişilerin ticaret unvanlarının, ana faaliyetlerine
uygun ibareleri taşıması gerekir.
Geçici iş ilişkisi yetkisi için gerekli koşullar
MADDE 14 – (1) Başvuru tarihinden önceki iki
yıl süresince kesintisiz faaliyet gösteren Kuruma kayıtlı özel istihdam
bürolarına;
a) Kurumca yapılacak inceleme sonucunda olumlu
rapor düzenlenmiş olması,
b) Geçici iş ilişkisi kurma yetkisi almak üzere
başvurulan tarihte brüt asgari ücret tutarının iki yüz katına denk gelen
miktarda teminat verilmiş olması,
c) Kurum alacağının bulunmaması,
ç) Vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmaması,
Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme
cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması veya vergi dairesine ve Sosyal
Güvenlik Kurumuna olan borcunun 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre tecil
edilmiş, taksitlendirilmiş veya ilgili diğer kanunlar uyarınca yeniden
yapılandırılmış olması ve bu tecil, taksitlendirme ve yapılandırmaların devam
etmesi,
d) Uygun bir işyerine sahip olması,
hâlinde Kurum tarafından geçici iş ilişkisi
kurma yetkisi verilebilir.
(2) Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde, başvuru
tarihinden önceki altı ay süresince kesintisiz faaliyet gösteren Kuruma kayıtlı
özel istihdam bürolarına, birinci fıkranın (b) bendinde öngörülen teminat
miktarının iki katı tutarında teminat verilmesi ve aynı fıkrada sayılan diğer
koşulları taşıması şartıyla, Kurum tarafından geçici iş ilişkisi kurma yetkisi
verilebilir.
Başvuruların değerlendirilmesi ve izin verilmesi
MADDE 15 – (1) Özel istihdam bürosu faaliyet
izni ile geçici iş ilişkisi kurma yetkisi almak için yapılan başvurular,
gerektiğinde yerinde tespit ve inceleme yapılmak suretiyle en geç bir ay
içerisinde sonuçlandırılır.
(2) İl müdürlüğü tarafından özel istihdam bürosu
olarak faaliyette bulunması uygun görülen ve/veya geçici iş ilişkisi kurma
yetkisi verilen gerçek veya tüzel kişilere yazılı olarak bilgi verilir ve özel
istihdam bürosu izni ve/veya geçici iş ilişkisi kurma yetkisi sisteme
kaydedilir ve Kurum internet sayfasında ilan edilir.
(3) Kurumca verilen izinler üç yıl süreyle
geçerlidir. İzin süresi, iznin sona erme tarihinden en az on beş gün önce
yazılı talepte bulunulması, iznin verilmesinde aranan şartların mevcut olması
ve yenileme masraf karşılığı ödenmesi kaydıyla üçer yıllık sürelerle yenilenebilir.
İzin belgelerinin ilanı
ve logo kullanımı
MADDE 16 – (1) Kurum tarafından verilen izin
belgeleri, iş arayanlardan ücret alınmayacağı ve menfaat temin edilemeyeceği
ifadesi ve ilgili il müdürlüğünün adres ve telefonlarının yer aldığı bilgiler
özel istihdam bürolarında herkesin görebileceği bir yere asılır. Özel istihdam
bürolarının internet ana sayfalarında da Kurum tarafından belirlenen şekilde bu
bilgilere yer verilir.
(2) Özel istihdam büroları tarafından kullanılan
her türlü başlıklı kâğıt, tabela, afiş ve ilanlarda Kurumca belirlendiği
şekilde logo kullanılması zorunludur.
Şube açılması
MADDE 17 – (1) Özel istihdam büroları,
bulundukları yerin ticaret siciline kayıtlı olmak ve Kuruma bilgi vermek
kaydıyla aynı ilde veya başka bir ilde şube açabilir.
(2) Şube açabilmek için, nitelikli personel
çalıştırma ve gerekli teminat yatırma zorunluluğu aranmaz.
(3) Özel istihdam büroları, Kurumdan izin almak
şartıyla sistem ve markalarını 12 nci, 13 üncü ve 14 üncü maddelerinde
sayılan koşulları yerine getiren üçüncü kişilere kullandırabilir veya
temsilcilik verebilirler.
(4) Özel istihdam büroları, şubelerinin
faaliyetlerinden ve Kuruma karşı olan yükümlülüklerinden birlikte sorumludur.
İmza yetkisi
MADDE 18 – (1) Özel istihdam bürolarının
Kurumla yaptıkları yazışmalarda ve faaliyetleri ile ilgili hazırladıkları her
türlü belgede özel istihdam bürosu kaşesinin bulunması zorunludur.
(2) Yetkili kişiler kaşe altına atılan her türlü
imzadan sorumlu olup, kendileri dışında imza atabileceklere ilişkin düzenlenen
belgeleri, istenildiğinde Kuruma ibraz etmekle yükümlüdürler.
(3) Yetkili kişiler özel istihdam bürolarının
internet ortamındaki faaliyetlerinden de sorumludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Teminat ve Masraf Karşılığı
Teminat miktarı
MADDE 19 – (1) Kurumca yapılan değerlendirme
sonucunda özel istihdam büroları;
a) Faaliyet izni verilmeden önce 13 üncü
maddenin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince brüt asgari ücret tutarının
yirmi katına denk gelen miktarda,
b) Geçici iş ilişkisi kurma yetkisi verilmeden
önce 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince brüt asgari ücret
tutarının iki yüz katına denk gelen miktarda,
kat’î ve süresiz banka teminat mektubunu
Kuruma ibraz etmek ya da nakit Türk Lirası olarak Kuruma ödemek zorundadır.
(2) Özel istihdam bürosunun; işçi sayısı, iş
hacmi, faaliyet alanı ve şube açıp açmaması gibi hususlar değerlendirilerek
geçici iş ilişkisi kurma yetkisi almak üzere Kuruma başvurulan tarihte brüt
asgari ücret tutarının iki yüz katına denk gelen miktarda teminat miktarının
yirmi katına kadar artırılmasına Bakan yetkilidir.
(3) Teminat miktarları her takvim yılı başından
geçerli olmak üzere brüt asgari ücrete göre yeniden hesaplanarak artırılır.
Özel istihdam büroları şubat ayı sonuna kadar teminat miktarını tamamlamak ya
da ek teminat vermek zorundadır.
(4) Özel istihdam bürolarının iflası,
kapatılması, aracılık faaliyeti veya geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptali
ya da işçi ücretlerinin büro tarafından ödenmemesi hâllerinde, diğer kanunlarda
düzenlenen hükümlere bakılmaksızın işçi alacakları teminattan öncelikli olarak
ödenir.
Teminatın iadesi
MADDE 20 – (1) Özel istihdam bürosunun kendi
isteğiyle aracılık faaliyetine veya geçici iş ilişkisi kurma yetkisi
kapsamındaki faaliyetine son vermesi hâlinde teminat, işçi alacakları ile vergi
dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Kurum alacaklarının ödenmiş olduğunun
belgelenmesi şartıyla özel istihdam bürosunun talebi üzerine;
a) Yenileme talebinde bulunulmaması hâlinde izin
süresinin bitiminden,
b) İzin süresi içinde büronun kendi faaliyetine
son verme talebinden,
itibaren bir ay içerisinde iade edilir.
(2) Ancak, ödenmemiş alacakların bulunması
hâlinde iade işlemi, alacaklar sırasıyla mahsup edildikten sonra yapılır.
(3) İzin yenileme talebinin reddi hâlinde ise
işçi alacakları ile vergi dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Kurum
alacaklarının mahsup edilmesinden sonra teminattan kalan miktar kararın tebliğ
tarihinden itibaren bir ay içerisinde iade edilir.
(4) Özel istihdam bürosunun aracılık
faaliyetinin ve/veya geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptal edilmesi hâlinde
alınan teminatlar; sırasıyla işçi alacakları ile vergi dairesi ve Sosyal
Güvenlik Kurumunun özel istihdam bürosundan olan alacakları ödendikten sonra
Kuruma gelir kaydedilir.
Masraf karşılığı
MADDE 21 – (1) Özel istihdam bürosu izin
başvuruları, yenileme işlemleri ile geçici iş ilişkisi kurma yetkisi izni
kapsamında alınacak masraf karşılığı Kurum tarafından her yıl yeniden
belirlenir ve Kurum internet sayfasında ilan edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Menfaat Temini, Ücret Alınabilecek Meslekler,
Yazılı Sözleşme
Menfaat temini ve ücret alınabilecek meslekler
MADDE 22 – (1) Özel istihdam
büroları, iş arayanlardan ve geçici iş ilişkisi ile çalıştırılacak işçilerden
aracılık faaliyeti kapsamında ve aracılık faaliyetine yönelik olarak
düzenleyecekleri eğitimlerden menfaat temin edemez ve hizmet bedeli alamaz. Bu
kapsamda sunulacak eğitimlerin ücretleri sadece işverenden alınır.
Ancak, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu
kapsamında da faaliyet gösteren özel istihdam büroları, aracılık faaliyeti
dışında sunacakları eğitimlerden ücret alabilir.
(2) Özel istihdam büroları aracılık faaliyetleri
kapsamında sadece; profesyonel sporcu, teknik direktör, antrenör, manken,
fotomodel ve sanatçı meslek gruplarında yer alanlar ile genel müdür veya bu
göreve eş ya da daha üst düzey yönetici pozisyonlarında işe yerleştirilecek
kişilerden ücret alabilir.
Yazılı sözleşme yapma zorunluluğu
MADDE 23 – (1) Özel istihdam büroları,
22 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen mesleklerde ve
görevlerde işe yerleştirmeler için işçi ve işveren ile yazılı sözleşme
düzenler. Yapılan sözleşmelerde; iş arayanın kimlik, meslek ve eğitim
bilgileri, işyerine ait bilgiler, işe yerleştirme karşılığı işçi veya
işverenden alınacak ücret, işçinin çalışacağı işte alacağı brüt ücret tutarı,
yerleştirilen meslek veya pozisyona ilişkin hususların bulunması zorunludur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Özel İstihdam Bürolarının Bilgi Toplaması, Veri
Kaydı ve Gizlilik
Bilgi toplama ve kullanma
MADDE 24 – (1) Özel istihdam büroları, iş
arayanlara ve işverenlere ilişkin bilgileri sadece iş ve işçi bulma faaliyeti
için toplayabilir, işleme tabi tutabilir veya bunlardan yararlanabilir.
(2) 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve 4904 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi
hükümleri çerçevesinde; özel istihdam bürosu, iş ve işçi bulmaya aracılık için
derlediği verileri bu amaçlar dışında kullanamaz.
Kuruma bilgi, belge verme ve saklama zorunluluğu
MADDE 25 – (1) Özel istihdam büroları; faaliyet
süresi içinde unvan, faaliyet alanı, yetkili kişi, nitelikli personel, işyeri
adresi, posta adresi, internet sayfası ve elektronik posta adresi
değişikliklerini on gün içinde izin başvurusunu yaptıkları il müdürlüklerine
veya hizmet merkezlerine bildirmek, uygulamanın takibi için gerekli olan diğer
bilgi ve belgeleri de talep edilmesi halinde Kuruma ibraz etmek zorundadır.
(2) Özel istihdam büroları, yıl içerisinde
yaptıkları iş ve işçi bulmaya ilişkin aracılık faaliyeti, işgücü piyasası ile
istihdam ve insan kaynaklarına yönelik hizmetleri, düzenledikleri mesleki
eğitim ve yetki verilmesi hâlinde kurdukları geçici iş ilişkisi ile ilgili
bilgilerini kayıt altına alır ve bu bilgileri Kurum internet sayfası üzerinden
sisteme kaydeder. Bu verileri içeren üçer aylık dönemlere ait raporlarını ise
yine Kurum internet sayfası üzerinden Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının
yirminci günü sonuna kadar Kuruma gönderir.
(3) Üçer aylık dönemsel raporların Kurumca
incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda eksikliklerin tespit edilmesi
hâlinde, raporun bir sureti eksikliklerin tamamlanması için özel istihdam
bürosuna gönderilir. Belirtilen süre içerisinde eksikliklerin giderilmemesi
hâlinde raporun bir sureti gereği yapılmak üzere ilgili mercilere gönderilir.
(4) Özel istihdam büroları, düzenleme tarihini
izleyen takvim yılı başından itibaren;
a) 22 nci maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen ücret alınabilecek mesleklerle ilgili yazılı sözleşmeleri,
b) İş arayanlara ait kimlik, eğitim ve meslek
bilgilerini,
c) Geçici iş ilişkisi kapsamında; geçici iş
sözleşmesi imzaladıkları işçilere ait kimlik, eğitim, meslek bilgileri ile
geçici işçi çalıştıran işverene ait bilgileri,
ç) Geçici işçi sağlama sözleşmesi ile geçici iş
sözleşmelerini,
d) İşe yerleştirilen kişilere ait kimlik, eğitim
ve meslek bilgilerini,
e) İşverenlerden alınan açık işlere ait eğitim,
meslek ve iletişim bilgilerini,
f) Kurumca onaylanan yurt dışı iş
sözleşmelerini,
g) Yetkili kişi dışında imza atabilecek
kişilerle ilgili olarak düzenlenen belgeleri,
beş yıl süreyle saklamak ve Kurumun talebi
halinde ibraz etmek zorundadır.
Gizlilik
MADDE 26 – (1) Özel istihdam bürolarından
alınan bilgilerin Kurumca kullanımında, bu bilgilerin hizmete özel olduğu
hususu dikkate alınır ve bu bilgiler Kurum hizmetlerinden başka amaçla
kullanılamaz.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Özel İstihdam Bürosu İzni ile Geçici İş İlişkisi
Kurma Yetkisinin İptali
Özel istihdam bürosu izninin iptali
MADDE 27 – (1) Kurumca verilen özel istihdam
bürosu kurma izni;
a) İzin verilmesi için aranan şartların
kaybedilmesi veya taşınmadığının sonradan anlaşılması,
b) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı
Türk Borçlar Kanununun 26 ncı ve 27 nci madde hükümlerine
aykırı davranılması,
c) Kurumdan izin almaksızın geçici iş ilişkisi
faaliyeti yürütülmesi,
ç) 22 nci maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen meslek mensupları dışında iş arayanlardan doğrudan ya da dolaylı
olarak ücret alınması veya menfaat sağlanması,
d) İş arayanlara veya açık işlere ilişkin
bilgilerin iş ve işçi bulma faaliyetinden başka bir amaçla toplanması ve/veya
kullanılması,
e) İstenen bilgi veya belgeler ile işgücü
piyasasının izlenmesi için gerekli olan iş arayanlar, açık işler ve işe
yerleştirmelerle ilgili istatistiklerin Kurumca belirlenen süre içerisinde
verilmemesi,
f) Çalışma izni bulunmayan yabancı işçi
çalıştırıldığının tespit edilmesi,
g) Yurt dışı iş ve işçi bulma faaliyetlerine
ilişkin hizmet akitlerinin Kuruma onaylatılmaması,
ğ) 4 üncü maddenin altıncı fıkrasında sayılan
geçersiz anlaşmalardan herhangi birinin yapılmış olması,
h) On iki ay boyunca hiçbir işe yerleştirmeye
aracılık gerçekleştirilmemiş olması,
hallerinde iptal işlemi; birinci fıkranın
(a), (c) ve (h) bentlerinde belirtilen durumların tespitinde derhâl, diğer
bentlerde sayılan durumlarda ise son fiilin tespit tarihinden geriye yönelik
iki yıllık süre içinde aynı bentlere üç kez veya ayrı bentlere altı kez aykırı
davranıldığının tespiti ile gerçekleşir ve bu işlem sonucunda özel istihdam bürosuna
üç yıl süre ile izin verilmez.
(2) Şubeler için uygulanan yaptırımlar da, özel
istihdam bürolarının izninin iptalinde dikkate alınır.
Geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptali
MADDE 28 – (1) Kurumca verilen geçici iş
ilişkisi kurma yetkisi;
a) Özel istihdam bürosu izninin iptal edilmesi,
b) Geçici iş ilişkisi kurulan işçi sayısının
yüzde onunun ücretinin, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir
sebeplere dayanmaksızın ödenmemesi,
c) Bir yıl içinde en az bir işçinin ücretinin,
en az üç defa sözleşme ile belirlenen ücretin altında ödenmesi veya süresinde
ödenmemesi,
ç) Yazılı sözleşme yapma şartına uyulmaması,
d) Geçici iş ilişkisine yönelik 4857 sayılı
Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen sürelere uyulmaması,
e) İş ilişkisinde, 4857 sayılı Kanunun 5 inci
maddesinde düzenlenen eşit davranma ilkesine aykırı davranılması,
f) Kayıt dışı işçi çalıştırıldığının tespit
edilmesi,
durumlarında (a) ve (b) bentlerinde sayılan
hâllerde derhâl; diğer bentlerde sayılan hâllerde ise son fiilin tespit
tarihinden geriye yönelik iki yıllık süre içinde aynı bentlere üç kez veya ayrı
bentlere altı kez aykırı davranıldığının tespit edilmesi hâlinde iptal edilir
ve özel istihdam bürosuna üç yıl süre ile yetki verilmez.
(2) Şubeler için uygulanan yaptırımlar da,
geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptalinde dikkate alınır.
(3) Geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin iptali
hâlinde; Kanun kapsamında yapılmış ve devam eden sözleşmelerin uygulanmasına,
sözleşmede belirtilen süreler tamamlanıncaya kadar devam edilir. Ancak, özel
istihdam bürosu bu dönem içerisinde geçici iş ilişkisi kurma veya geçici işçi
sağlama sözleşmesini uzatma yetkisini kullanamaz.
(4) Herhangi bir nedenle özel istihdam bürosunun
kapanması hâlinde geçici işçi çalıştıran işverene bu durumun tebliğ edilmesi
ile geçici iş ilişkisi sona erer. İş ilişkisinin devam etmesi durumunda, geçici
işçi çalıştıran işverenle işçi arasında iş sözleşmesi kurulmuş olur.
(5) Geçici işçinin iş ilişkisinden kaynaklanan
alacakları 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre alınan
teminattan Kurumca öncelikli olarak ödenir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Denetim ve İdari Para Cezaları
Denetim
MADDE 29 – (1) Özel istihdam bürolarının
faaliyetleri ile geçici iş ilişkisine yönelik inceleme, denetim ve teftiş 4857
sayılı Kanunda yer alan teftiş, denetim ve soruşturma hükümlerine göre Bakanlık
iş müfettişlerince yapılır ve ilgili yaptırımlar uygulanır.
(2) 4857 sayılı Kanunun
7 nci maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca Kuruma yapılan
şikâyet bildirimleri incelenmek üzere İş Teftiş Kurulu Başkanlığına iletilir.
(3) Özel istihdam büroları iş müfettişlerinin
istedikleri her türlü bilgi/belgeyi vermek ve bu bilgi/belgelerin doğruluğunu
ispata yarayan defter, kayıt ve belgeleri ibraz etmek zorundadır.
İdari para cezası
MADDE 30 – (1) Özel istihdam bürolarının
mevzuata aykırı faaliyetlerine yönelik, Kanunun 20 nci maddesinde ve
4857 sayılı Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen miktar ve usullere göre
idari para cezası uygulanır.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 31 – (1) 19/3/2013 tarihli ve
28592 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükmü
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Özel istihdam
bürolarında, 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (i) bendi gereği çalıştırılması
zorunlu olan personelde bulunması gereken
nitelikler 1/1/2017 tarihine kadar aranmaz.
Yürürlük
MADDE 32 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33 – (1) Bu Yönetmelik
hükümlerini Türkiye İş Kurumu Genel Müdürü yürütür.
_______________________________________________
YORUM ÖZET:
---------------------------------------------------------------------------------
Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi, Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak bir işçisini geçici olarak bu işverene devri ile; mevsimlik tarım işlerinde, ev hizmetlerinde, işletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen işlerde, iş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması hâlinde, işletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması hâlinde, mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları hâlinde, kurulabilir.
Geçici işçi sağlama sözleşmesi en fazla dört ay süreyle kurulabilir. Yapılan bu sözleşme toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir. Geçici işçi çalıştıran işveren, belirtilen sürenin sonunda aynı iş için altı ay geçmedikçe yeniden geçici işçi çalıştıramaz.
Kamu kurum ve kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde geçici iş ilişkisi kurulamaz.
Geçici işçi çalıştıran işveren, grev ve lokavtın uygulanması sırasında geçici iş ilişkisiyle işçi çalıştıramaz.
Geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçi sayısı, işyerinde çalıştırılan işçi sayısının dörtte birini geçemez. Ancak, on ve daha az işçi çalıştırılan işyerlerinde beş işçiye kadar geçici iş ilişkisi kurulabilir.
Geçici işçi çalıştıran işveren, iş sözleşmesi feshedilen işçisini fesih tarihinden itibaren altı ay geçmeden geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.
Geçici işçinin, geçici işçiyi çalıştıran işverenin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı hâlinde sağlanacak koşulların altında olamaz.
Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur.
KAYNAK: https://www.aydinlik.com.tr/ozel-istihdam-burolarini-yildirim-koca-sorduk
_______________________________________________
YORUM ÖZET:
---------------------------------------------------------------------------------
Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi, Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak bir işçisini geçici olarak bu işverene devri ile; mevsimlik tarım işlerinde, ev hizmetlerinde, işletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen işlerde, iş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması hâlinde, işletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması hâlinde, mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları hâlinde, kurulabilir.
Geçici işçi sağlama sözleşmesi en fazla dört ay süreyle kurulabilir. Yapılan bu sözleşme toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilir. Geçici işçi çalıştıran işveren, belirtilen sürenin sonunda aynı iş için altı ay geçmedikçe yeniden geçici işçi çalıştıramaz.
Kamu kurum ve kuruluşlarında ve yer altında maden çıkarılan işyerlerinde geçici iş ilişkisi kurulamaz.
Geçici işçi çalıştıran işveren, grev ve lokavtın uygulanması sırasında geçici iş ilişkisiyle işçi çalıştıramaz.
Geçici iş ilişkisi ile çalıştırılan işçi sayısı, işyerinde çalıştırılan işçi sayısının dörtte birini geçemez. Ancak, on ve daha az işçi çalıştırılan işyerlerinde beş işçiye kadar geçici iş ilişkisi kurulabilir.
Geçici işçi çalıştıran işveren, iş sözleşmesi feshedilen işçisini fesih tarihinden itibaren altı ay geçmeden geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.
Geçici işçinin, geçici işçiyi çalıştıran işverenin işyerindeki çalışma süresince temel çalışma koşulları, bu işçilerin aynı işveren tarafından aynı iş için doğrudan istihdamı hâlinde sağlanacak koşulların altında olamaz.
Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur.
KAYNAK: https://www.aydinlik.com.tr/ozel-istihdam-burolarini-yildirim-koca-sorduk
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder